عموما انسان‌ها در مورد خودشان یک تصویر زیبای ذهنی دارند بنابراین زمانی که مورد انتقاد یا حمله اطرافیان قرار می‌گیرند برای این‌که این تصویر زیبای ذهن‌مان خدشه‌دار نشود از مکانیزم‌های دفاعی مانند بهانه‌تراشی یا فرافکنی (جنبه‌های منفی خود را در دیگران جست‌وجو کردن) استفاده می‌کنند. اما استفاده زیاد از مکانیزم‌های دفاعی در پاسخ به انتقادی که از ما شده باعث عصبانی شدن فرد مقابل است و انگار که ما همان کودکانی هستیم که برای حراست از بقای خود شروع به گارد گرفتن می‌کنیم و فرد مقابل احساس بدتری دارد چون اصلا درک نشده و این روند در رابطه می‌تواند بسیار مخرب باشد. شما چطور با انتقادات دیگران برخورد می‌کنید؟ تصور ما بر این است که اولین واکنش اکثر ما دفاع از خودمان یا بدتر از آن، حمله به فرد منتقد است. با این حال، با این‌که انتقاد می‌تواند ناراحت‌‌کننده باشد و روحیه را ضعیف کند اما می‌توان از دیدگاهی مثبت هم به آن نگاه کرد: انتقاد نشانه صداقت طرف‌ مقابل است و می‌تواند ما را به سمت عملکردی بهتر راهنمایی کند. انتقاد می‌تواند فرصتی برای پیشرفت باشد. در روابط زناشویی مسائل و مشکلات زیادی بین زن و مرد وجود دارد وگاهی دعوا‌ها و جنجال‌ها به خانواده‌های طرفین هم می‌رسد و انتقاد‌های طرفین از هم بسیار زیاد است.ما در این‌جا تکنیک‌هایی عنوان می‌کنیم که در مقابل انتقاد طرف مقابل نتیجه مثبت بگیریم. 1.انتقاد را به همه وجود خود نسبت ندهید بلکه این انتقاد برای یکی از رفتارهای شماست. خیلی از افراد در ناخودآگاه‌شان جمله «من خوب نیستم» یا «من کامل نیستم» نقش بسته و همیشه سعی بر پوشاندن آن از اطرافیان دارند. عموما از درون احساس ضعف و بی‌کفایتی می‌کنند و سطح اعتماد به نفس ضعیفی دارند و بعضا سعی می‌کنند رضایت همه را جلب کنند. وقتی از رفتار این افراد انتقاد می‌شود آن را به کل وجود خود تعمیم می‌دهند و تصویر زیبای ذهنی این افراد بر هم می‌ریزد. 2.اولین واکنش‌تان را متوقف کنید اگر اولین واکنش‌تان حمله به فرد منتقد یا حالت تدافعی گرفتن است، قبل از نشان دادن هر نوع واکنشی یک دقیقه صبر کنید. یک نفس عمیق بکشید و کمی به آن موضوع فکر کنید. ما هم وقتی مورد انتقاد قرار می‌گیریم اول کمی عصبانی می‌شویم اما به خودمان یاد داده‌‌ایم همان لحظه برخورد نکنیم. مثلا برای جواب دادن به حمله‌های انتقادی حداقل یک ساعت صبر می‌کنیم. این مدت زمان سبب می‌گردد قبل از واکنش اولیه، کمی به موضوع فکر کنیم. این زمان باعث می‌شود کمی منطق روی کار بیاید و احساسی تصمیم نگیریم. نمی‌گوییم احساسات بد است اما وقتی احساسات منفی باشد، به‌جای این‌که نفع برساند، آسیب می‌رساند. 3.در زمان انتقاد از ناظر بیرونی استفاده کنید خیلی از ما قدرت فوق‌العاده‌ای برای کنترل بحران‌ها داریم که از آن بی‌خبریم. یکی از این تکنیک‌های جلوگیری از بحران، ایجاد ناظر بیرونی است. شما قادرید خود را مانند یک دوربین از بیرون ببینید. در واقع ما می‌توانیم خودمان را در حالی که مورد انتقاد قرار می‌گیریم ببینیم. می‌توانیم نظاره‌گر رفتار خود و دیگری باشیم. در این شرایط بهتر رهبری اوضاع را به‌دست می‌گیریم و انگار من دیگری ایجاد می‌کنیم به نام ناظر بیرونی تا به قدرت کنترل ما کمک کند. 4.احساس‌های فرد مقابل را درک کرده و مدیریتش کنید کسانی که از شما انتقاد می‌کنند چند نوع هستند. گاهی مواقع بسیار عصبانی هستند و احساس قربانی بودن می‌کنند. در بسیاری از موارد هم شما را دوست دارند و فکر می‌کنند رفتار شما اشتباه است و باید به شما گوشزد کنند. در هر صورت سعی کنید فرد مقابل را درک کنید. این موضوع باعث بهتر شدن حس شما نسبت به انتقاد می‌شود و پیامد آن در رفتار شما عملکرد بهتری دارد. 5.کلماتی که فرد مقابل در زمان انتقاد می‌گوید را با روش دیگری تکرار کنید یکی از نشانه‌های این‌که شما فرد را درک کردید تکرار انتقاد است. مثلا اگر همسر شما می‌گوید «تو هر شب دیر می‌رسی خونه و من نگرانم» شما در جواب بگویید «دیر رسیدن من تورا اذیت می‌کند». این تکرار باعث می‌شود طرف مقابل با تایید جمله شما دیگر ادامه ندهد چون مطلب را رسانده و شما درک کردید و حس این‌که شما می‌خواهید مشکل را حل کنید در شروع صحبت باعث آرامش طرف مقابل می‌شود. 6. از بهانه تراشی جلوگیری کنید بهانه تراشی به معنای قبول نکردن مسئولیت مشکل است. وقتی انتقاد سازنده‌ای از ما می‌شود ما با بهانه‌تراشی از زیر این بار رهایی پیدا می‌کنیم واین به معنای بالغانه حل کردن مشکل نیست. در واقع فقط فرار از این روش در کوتاه مدت جواب می‌دهد ولی در بلند مدت بسیار عذاب‌آور است. 7.حس منفی را در خود به مثبت تبدیل کنید یکی از کلیدهای موفقیت در هر چیز این است که نکات مثبت هر چیزی که بقیه، آن را منفی می‌بینند ببینید. بیماری باعث می‌شود از برنامه ورزشی‌تان جا بمانید؟ این می‌تواند یک استراحت خوب باشد. از کارتان خسته شده‌‌اید؟ می‌تواند وقتی باشد برای نگرش دوباره به زندگی‌تان و پیدا کردن یک کار بهتر. با انتقاد هم باید همین‌طور رفتار کنید. باید نکات مثبت آن را ببینید. شاید به نظر بی‌‌ادبانه و توهین‌‌آمیز بیاید اما در اکثر انتقادات، نکته مثبتی هم وجود دارد و آن یک نتیجه صادقانه و پیشنهادی برای پیشرفت است. فرد بهتری باشید خیلی وقت‌ها انتقاد را یک حمله شخصی و توهین تصور می‌کنیم اما این‌طور نیست. البته ممکن است گاهی این‌طور باشد ولی نباید آن را این‌طور قلمداد کنیم. انتقاد را باید انتقاد بر رفتارمان تلقی کنیم نه انتقاد بر خودمان به عنوان یک شخص. اگر این کار را بکنید، دیگر احساسی به آن انتقاد نگاه نخواهید کرد و نکات مثبت آن را خواهید دید اما کاری که اکثر ما می‌کنیم این است که انتقاد را یک حمله شخصی تصور کرده و با حمله به آن واکنش نشان می‌دهیم. با حمله به فرد مهاجم شما به سطح آن فرد نزول خواهید کرد. حتی اگر آن فرد واقعا بی ‌ادبی و توهین کرده باشد، شما نباید همان‌طور به او پاسخ دهید. شما هم نباید همان گناهان را انجام دهید. اگر بتوانید در برابر آن حمله آرامش خود را حفظ کنید و با ادب و احترام به آن انتقاد واکنش دهید، آن‌وقت می‌توانید فرد بهتری باشید و این کار دو فایده دارد: دیگران تحسین‌تان خواهند کرد و فکر بهتری درمورد شما می‌کنند. مخصوصا اگر واکنش‌تان مثبت باشد و خیلی خوب با انتقاد برخورد کرده باشید خودتان احساس بهتری نسبت به خودتان پیدا می‌کنید. با شرکت در یک حمله شخصی، خودمان را زشت جلوه خواهیم داد اما اگر بتوانیم خودمان را بالاتر از آن سطح نگه داریم، حس خوبی نسبت به آنچه هستیم پیدا می‌کنیم و این بهترین و بالاترین فایده است. چطور می‌توانید خودتان را بالاتر از آن حمله نگه دارید و فرد بهتری باشید؟ با جدا کردن خود از آن انتقاد و نگاه کردن به رفتاری که مورد انتقاد قرار گرفته است، با داشتن نگرش مثبت به آن انتقاد و سعی در پیشرفت، با تشکر و قدردانی از فرد منتقد و ارائه یک واکنش مثبت به انتقاد.