تشويق و ثمرات آن
همواره بحث براين است كه تشويق ، باعث ايجاد انگيزه و پيشرفت بيشتر مي باشد.اما چگونه ؟
چنانچه تشويق صيحيح انجام گيرد روش بسيار موثري درتربيت به شمار مي رود و اگر نابجا،نا مناسب و مكرر بكار رود اثرات تربيتي خود را از دست خواهد داد.
بنابراين بايد روش هاي مناسب كاربرد تشويق را آموخت . تشويق يعني تاييد يا ستايش رفتار فرد وزماني جنبه تربيتي و آموزشي دارد كه به خاطر بروز رفتار خاصي ارائه گردد. تشويق براي تقويت فعاليت هاي آينده و دلگرم كردن فرد به ادامه كار ، به او داده مي شود.
در جريان تشويق دو مرحله وجود دارد :
۱- كلماتي كه از آنها استفاده مي كنيم.
۲- برداشتي كه فرد تشويق شده از آن كلمات دارد.
تشويق در افراد اثرات متفاوتي برجاي مي گذارد.كلماتي كه براي تشويق به كار برده مي شود بايد بانتيجه كار وتلاش هاي فرد ارتباط داشته باشد ، نه با ويژگي هاي شخصيتي او . به عبارتي ديگر ، بايد رفتار مناسب تشويق گردد.برداشت شخص ازجملاتي چون : تو فوق العاده هستي ، خيلي خوب هستي ، بسيار قوي هستي و....... چه مي تواند باشد. آيا اين گونه عبارات اثرات مطلوبي خواهد داشت .
به طور مثال در متن زير :
رضا: مادر، همه ظرف ها را شستم.
مادر فكركرد ، اوبراي اين كار بايد مورد تشويق قرار گيرد، پاسخ داد:
تو فوق العاده اي .
واقعا پسر خوبي هستي . بدون كمك تو من چه مي كردم؟
ويژگي هاي شخصيت مورد توجه قرار گرفته نه كارايي فرد و ممكن است او احساس كند از مرحله ي فوق العاده يا خوب بودن بسيار دور است و احساس ناخوشايندي پيدا خواهد كرد.فرضا اگر چند لحظه قبل آرزو داشته (كاش اعضاي خانواده دچار بي اشتهايي شوند تااو ناچار نباشد اين همه ظرف بشويد)در اين حال چنين تمجيدي مخالف آن تصوري است كه از خويش داشته و نه تنهااز تلاش هاي خود احساس خشنودي نمي كند، بلكه معذب مي شود و نمي تواندصفاتي چون فوق العاده ، خوب بودن را بپذيرد. در حالي كه اگرمادر از عباراتي چون متشكرم كه در كار منزل به من كمك كردي يا متشكرم فكر نمي كردم اين همه ظرف به اين تميزي در اين زمان كوتاه شسته شود و..... استفاده مي كرد. به فرزندش امكان مي داد تا با نحوه ي كار بيشتر آشنا شود، احساس قابليت كند و ياري كننده بودن، را استنباط نمايد.
در ارائه ي تشويق بايد از كلمات و عباراتي استفاده گرددكه فرد برداشتي حاكي از احساس احترام و توجه عميق داشته باشد.
نحوه كاربرد تشويق مي تواند تعيين كننده ي نتيجه كار باشد .در كاربرد تشويق بدون آنكه به نقاط ضعف فرد توجه شود ، با قبولش به عنوان موجودي ارزشمند به گسترش توانايي هاو مهارت هايش كمك خواهد شد.
نتيجه گيري مثبت فرد موجب سلامت فكر اوست ، كلمات بايد به روشني بيان كننده ي اين مطلب باشندكه ما آنچه را فرد انجام داده ، تلاش ها ، كمك ، ابتكارو ....... را ستايش مي كنيم.
و بدين ترتيب است كه با توجه به چگونگي روش هاي مختلف تشويق مي توانيم از اين وسيله موثر در امر آموزش و تربيت بهره گيريم.